Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego Wasz sąsiad ogląda telewizję bez żadnych problemów, a u Was obraz co chwilę rozbija się na kolorowe kwadraciki albo w ogóle znika? Odpowiedź może Was zaskoczyć: w większości przypadków wcale nie potrzebujecie kupować wzmacniacza do anteny. Wręcz przeciwnie – jego zamontowanie bez potrzeby może pogorszyć odbiór zamiast go poprawić.

Wiele osób uważa, że wzmacniacz to obowiązkowy element każdej instalacji antenowej. Tymczasem w praktyce okazuje się, że w zdecydowanej większości mieszkań w miastach, zwłaszcza tych położonych blisko nadajników, telewizja naziemna działa bez zarzutu nawet bez dodatkowego wzmacniania sygnału. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy sygnał musi pokonać długą drogę przez kable, rozgałęźniki albo napotka na swej drodze liczne przeszkody.

Kiedy wzmacniacz antenowy jest zbędny i może nawet zaszkodzić

Zacznijmy od tego, co powinniście wiedzieć zanim wyciągniecie portfel. Wzmacniacz antenowy nie jest urządzeniem, które poprawia jakość sygnału. On po prostu powiększa to, co do niego dociera – zarówno pożyteczny sygnał telewizyjny, jak i wszelkie zakłócenia, które się na nim znajdują. Jeśli zatem sygnał docierający do Waszej anteny jest wystarczająco mocny, dodanie wzmacniacza spowoduje jedynie wzmocnienie szumów, a to prosta droga do pogorszenia obrazu.

W miastach, gdzie nadajniki telewizyjne znajdują się na budynkach takich jak Pałac Kultury i Nauki albo w pobliżu aglomeracji, odległość do źródła sygnału rzadko przekracza 20-30 km. W takich warunkach standardowa antena pokojowa lub zewnętrzna bez problemu odbiera sygnał o odpowiedniej mocy. Jeśli mieszkacie w bloku z instalacją zbiorczą albo w domu jednorodzinnym nieopodal nadajnika, istnieje duże prawdopodobieństwo, że wzmacniacz w ogóle nie jest Wam potrzebny.

Sygnał z nadajnika PKiN dociera do większości warszawskich dzielnic z mocą wystarczającą do odbioru bez wzmacniacza. Dopiero na obrzeżach, za pasem zieleni albo w głęboko położonych dolinach może okazać się on zbyt słaby.

Jak rozpoznać, że sygnał jest za słaby i potrzebujecie wzmacniacza

Pierwsze i najbardziej oczywiste objawy to problemy z obrazem. W telewizji naziemnej cyfrowej DVB-T2 słaby sygnał objawia się rozbiciem obrazu na kolorowe kwadraty, zamrożeniem obrazu na kilka sekund, komunikatami o braku sygnału na wybranych multipleksach albo całkowitym zanikiem odbioru niektórych kanałów. Jeśli te objawy pojawiają się regularnie i nie zależą od pogody, to znak, że sygnał docierający do odbiornika jest zbyt słaby.

W przypadku radia o zbyt niskim poziomie sygnału świadczą ciągłe szumy w głośniku, przerwania w odbiorze nawet popularnych stacji albo zniekształcenia dźwięku. Pamiętajcie jednak, że zakłócenia mogą mieć także inne przyczyny: uszkodzony kabel, źle podłączone złącza albo awaria samej anteny. Dlatego zanim zdecydujecie się na zakup wzmacniacza, sprawdźcie stan instalacji.

Do najczęstszych powodów słabego sygnału należą zbyt duża odległość od nadajnika – jeśli mieszkacie w odległości 40-70 km od niego, sygnał może być już na tyle słaby, że wymaga wzmocnienia. Przeszkody terenowe to kolejny powód: wysokie budynki, wzgórza, gęste drzewa – wszystko to tłumi sygnał radiowy. Jeśli dom otoczony jest wysokimi drzewami albo znajduje się w dolinie, sygnał może być znacznie osłabiony.

Sytuacje, w których wzmacniacz okazuje się niezbędny

Są jednak przypadki, w których wzmacniacz antenowy staje się koniecznością. Do takich sytuacji należą:

• Długa instalacja kablowa – jeśli odległość od anteny do telewizora wynosi ponad 30-50 metrów, sygnał ulega znacznemu osłabieniu na drodze przez kabel. Każde 10 metrów kabla to straty rzędu 3-7 dB, a jeśli kabel jest niskiej jakości, straty mogą być jeszcze większe.
• Wiele odbiorników podłączonych do jednej anteny – każdy rozdzielacz sygnału wprowadza tłumienność. Jeśli macie podłączonych 3-4 telewizory przez rozgałęźniki, sygnał dla ostatniego odbiornika może być zbyt słaby. Wzmacniacz montowany przy antenie lub na początku instalacji może zrekompensować te straty.
• Złożona instalacja z wieloma złączami – każde połączenie kabla, każdy rozdzielacz, każdy przełącznik to miejsce, w którym sygnał traci na mocy. Im więcej takich punktów, tym większe straty.
• Stara lub niskiej jakości instalacja – jeśli Wasza instalacja ma wiele lat albo została wykonana tanim kablem, straty sygnału mogą być znaczne. W takim przypadku wzmacniacz może okazać się konieczny, ale pamiętajcie, że lepszym rozwiązaniem może być wymiana kabla na lepszy.

Rodzaje wzmacniaczy antenowych i ich zastosowanie

Jeśli już zdecydujecie, że wzmacniacz jest Wam potrzebny, musicie wiedzieć, jaki typ wybrać. Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów wzmacniaczy, różniących się konstrukcją i przeznaczeniem:

• Przedwzmacniacz antenowy – to najtańszy i najprostszy rodzaj wzmacniacza, montowany blisko anteny telewizyjnej, najczęściej bezpośrednio w puszce antenowej. Jego zadaniem jest wzmocnienie sygnału zaraz po odebraniu go przez antenę, zanim trafi on do kabla. Przeznaczony jest do odbioru sygnału telewizji naziemnej analogowej i cyfrowej. Przykładem może być SWA-9009/C z wzmocnieniem 26-32 dB, który montuje się w puszce antenowej i zasilany jest napięciem 10-15V. Sprawdza się w odległości 60-120 km od nadajnika.
• Wzmacniacz masztowy – montowany na zewnątrz, bezpośrednio na maszcie antenowym. Jest to dobry wybór, gdy sygnał musi być wzmocniony dla wielu odbiorników jednocześnie. Wzmacniacze masztowe charakteryzują się dużą mocą i są odporne na warunki atmosferyczne. Przykładem może być wzmacniacz Telkom-Telmor z serii przedwzmacniaczy masztowych.
• Wzmacniacz budynkowy – stosowany w małych i średnich instalacjach, np. w budynkach wielorodzinnych. To zewnętrzny wzmacniacz z zasilaczem, który oferuje szerokie możliwości modulowania sygnału. Potrzebuje dodatkowego zasilania z sieci 230V.
• Wzmacniacz kanałowy – wzmacnia sygnał tylko dla konkretnych kanałów, kosztem pozostałych. Jest to dobry wybór dla osób, które mają problemy z odbiorem tylko niektórych stacji.

Wybierając wzmacniacz, zwróćcie uwagę na jego parametry: wzmocnienie podawane w decybelach (dB), pasmo częstotliwości, które obsługuje, oraz poziom szumów. Im niższy poziom szumów, tym lepiej – oznacza to, że wzmacniacz w mniejszym stopniu wzmocni zakłócenia wraz z sygnałem użytecznym.

Jak prawidłowo zamontować wzmacniacz antenowy

Montaż wzmacniacza nie jest skomplikowany, ale wymaga przestrzegania kilku zasad. Oto jak to zrobić krok po kroku:

• Lokalizacja – przedwzmacniacz montujcie jak najbliżej anteny, najlepiej bezpośrednio w puszce antenowej. Wzmacniacz masztowy zamocujcie na maszcie, tuż za anteną. Im bliżej źródła sygnału, tym lepszy efekt.
• Zasilanie – wiele wzmacniaczy, zwłaszcza przedwzmacniaczy, wymaga zasilania. Może ono być dostarczane po kablu antenowym (tzw. zasilanie fantomowe) albo z oddzielnego zasilacza. Sprawdźcie w specyfikacji, jakiego zasilania wymaga Wasz model. Typowe napięcia to 12V lub 24V DC.
• Podłączenie kabli – upewnijcie się, że kable są prawidłowo podłączone: wejście wzmacniacza (IN) podłączcie do anteny, a wyjście (OUT) do kabla prowadzącego do odbiornika. W przypadku wzmacniaczy z wieloma wyjściami, podłączcie do nich kolejne odcinki instalacji.
• Zabudowa – wzmacniacz powinien być zamontowany w suchym miejscu, chronionym przed deszczem i wilgocią. Jeśli montujecie go na zewnątrz, użyjcie obudowy ochronnej.
• Sprawdzenie działania – po montażu włączcie telewizor i sprawdźcie, czy obraz jest stabilny na wszystkich kanałach. Jeśli problem nadal występuje, możliwe, że wzmacniacz jest za mocny albo źle dobrany.

Jeśli nie czujecie się na siłach, aby samodzielnie zamontować wzmacniacz, warto skorzystać z usług profesjonalnego anteniarza. Błędny montaż może nie tylko nie poprawić odbioru, ale nawet go pogorszyć.

Jak sprawdzić, czy wzmacniacz jest potrzebny

Zanim kupicie wzmacniacz, przeprowadźcie prosty test. W większości nowoczesnych telewizorów i tunerów DVB-T2 dostępna jest funkcja pomiaru poziomu sygnału. Wejdźcie w menu ustawień anteny i sprawdźcie wskaźnik siły sygnału. Jeśli poziom sygnału wynosi powyżej 60-70%, wzmacniacz najprawdopodobniej nie jest potrzebny. Jeśli oscyluje wokół 30-50% i towarzyszą temu zakłócenia obrazu, warto rozważyć jego zakup.

Innym sposobem jest tymczasowe podłączenie telewizora bezpośrednio do anteny, omijając istniejącą instalację. Jeśli obraz jest dobry, problem leży w instalacji (kable, rozdzielacze), a nie w samej antenie. W takim przypadku wzmacniacz może pomóc, ale lepszym rozwiązaniem może być wymiana kabla na lepszy.

Typowe błędy przy stosowaniu wzmacniaczy antenowych

Niestety wiele osób popełnia błędy, które zamiast poprawić odbiór, pogarszają go jeszcze bardziej. Do najczęstszych należą:

• Stosowanie wzmacniacza tam, gdzie nie jest potrzebny – jak już wspomnieliśmy, wzmacniacz wzmocni zarówno sygnał, jak i szumy. Jeśli sygnał jest wystarczająco mocny, dodanie wzmacniacza spowoduje jedynie pogorszenie jakości obrazu.
• Zbyt wiele wzmacniaczy w instalacji – każdy wzmacniacz wprowadza pewne zniekształcenia. Jeśli zastosujecie ich zbyt wiele, zniekształcenia mogą się kumulować, prowadząc do pogorszenia odbioru. Zasada jest prosta: im mniej wzmacniaczy, tym lepiej.
• Źle dobrany typ wzmacniacza – wzmacniacz kanałowy nie sprawdzi się, jeśli macie problemy z odbiorem wszystkich kanałów. Wzmacniacz masztowy nie jest dobrym wyborem do małej instalacji domowej.
• Niskiej jakości kable – nawet najlepszy wzmacniacz nie pomoże, jeśli sygnał traci się w tanim, słabej jakości kablu. Inwestycja w dobry kabel antenowy (z grubą żyłą miedzianą, wielowarstwową izolacją i dobrym ekranowaniem) często przynosi lepsze efekty niż zakup wzmacniacza.
• Brak zasilania – zapominanie o podłączeniu zasilania to częsty błąd. Wzmacniacz bez zasilania po prostu nie działa i staje się zwykłym elementem pasywnym w instalacji.

Jaki kabel antenowy wybrać i dlaczego to takie ważne

Wiele osób skupia się na wyborze wzmacniacza, a zapomina o kablu, tymczasem to on w dużej mierze decyduje o jakości sygnału. Dobry kabel antenowy powinien mieć:

• grubą żyłę wewnętrzną (minimum 1 mm, a lepiej 1,1-1,2 mm) – im grubsza, tym mniejsze straty sygnału
• wielowarstwową izolację – chroni przed wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi
• dobrą osłonę ekranującą – chroni przed zakłóceniami z zewnątrz
• solidny oplot – powinien być gęsty i wykonany z dobrego materiału

Unikajcie kabli z cienką żyłą, słabym ekranowaniem i taniej izolacji. Inwestycja w dobry kabel to wydatek, który zwróci się w postaci lepszej jakości odbioru. Pamiętajcie też, aby nie łączyć kabli (tzw. sztukowanie), ponieważ każde połączenie wprowadza straty sygnału.

Tak, więc stosować czy nie ?

Jeśli macie wątpliwości, czy wzmacniacz jest Wam potrzebny, zacznijcie od sprawdzenia poziomu sygnału na telewizorze. Jeśli jest on wystarczający, nie inwestujcie w wzmacniacz – może on jedynie pogorszyć odbiór. Jeśli sygnał jest słaby, sprawdźcie najpierw stan instalacji: kable, złącza, antenę. Czasem wystarczy wymiana kabla albo poprawa połączeń, aby odbiór stał się idealny.

Pamiętajcie, że wzmacniacz to nie cudowne rozwiązanie na wszystkie problemy z odbiorem telewizji. To urządzenie, które ma swoje zastosowanie, ale użyte nieprawidłowo może przynieść więcej szkody niż pożytku. Dlatego zanim zdecydujecie się na zakup, dokładnie przeanalizujcie swoją sytuację i upewnijcie się, że to rzeczywiście konieczne.